Yatırım Amaçlı GayrimenkullerTMS 40 · Türkiye Muhasebe Standardı

Bu Standart, yatırım amaçlı gayrimenkullerin finansal tablolara alınması, ölçümü ve açıklanmasında uygulanır.

[Silinmiştir]

Bu Standart aşağıdakilere uygulanmaz:

Aşağıdaki terimler bu Standartta, karşılarında belirtilen anlamlarıyla kullanılmıştır:

[Silinmiştir]

Yatırım amaçlı gayrimenkuller, kira geliri veya sermaye kazancı ya da her ikisini birden elde etmek amacıyla elde tutulur. Bu nedenle, yatırım amaçlı bir gayrimenkul, işletmenin sahip olduğu diğer varlıklardan büyük ölçüde bağımsız nakit akışları yaratır. Bu durum, yatırım amaçlı gayrimenkulleri sahibi tarafından kullanılan gayrimenkullerden ayırır. Mal veya hizmet üretimi ya da tedariki (veya gayrimenkulün idari amaçlar için kullanılması) ise sadece gayrimenkulle değil, üretim veya tedarik sürecinde kullanılan diğer varlıklarla da ilişkilendirilebilen nakit akışları yaratır. Sahibi tarafından kullanılan ve sahip olunan gayrimenkullere TMS 16, sahibi tarafından kullanılan ve kiracı tarafından kullanım hakkı varlığı olarak elde tutulan gayrimenkullere ise TFRS 16 uygulanır.

Yatırım amaçlı gayrimenkullere ilişkin örneklere aşağıda yer verilmiştir:

Aşağıdakiler yatırım amaçlı olmayan gayrimenkullere ilişkin örneklerdir ve dolayısıyla bu Standardın kapsamı dışındadır:

Bazı gayrimenkullerin bir bölümü kira geliri veya sermaye kazancı sağlamak amacıyla elde tutulurken, diğer bölümü ise mal veya hizmet üretim ve tedariki ya da idari amaçlar için elde tutulur. Bu bölümlerin birbirinden bağımsız olarak satılmalarının (veya finansal kiralama yoluyla bağımsız olarak kiralanmalarının) mümkün olması durumunda işletme, bölümleri ayrı ayrı muhasebeleştirir. Bölümlerin birbirinden bağımsız olarak satılamaması durumunda ilgili gayrimenkul, sadece önemsiz bir bölümü mal veya hizmet üretim veya tedariki ya da idari amaçlar için kullanıldığı takdirde yatırım amaçlı gayrimenkul niteliğindedir.

Bazı durumlarda işletme, elinde tuttuğu gayrimenkullerin kullanıcılarına birtakım yardımcı hizmetler sunar. Sunulan yardımcı hizmetlerin toplam sözleşmenin önemsiz bir kısmını oluşturması durumunda işletme, söz konusu gayrimenkulü yatırım amaçlı gayrimenkul olarak değerlendirir. Bir ofis binası sahibinin, söz konusu binanın kullanıcılarına sunduğu güvenlik ve bakım hizmetleri buna örnek olarak verilebilir.

Diğer durumlarda ise, sunulan hizmetler önemli boyutlardadır. Örneğin, işletmenin bir otele sahip olması ve aynı zamanda söz konusu oteli işletmesi durumunda, müşterilere sunulan hizmetler göreli olarak önemli bir boyuttadır. Dolayısıyla, sahibi tarafından işletilen otel yatırım amaçlı gayrimenkul değil, sahibi tarafından kullanılan bir gayrimenkuldür.

Yardımcı hizmetlerin bir gayrimenkulün yatırım amaçlı gayrimenkul olarak kabul edilmemesine sebep olacak kadar önemli olup olmadığını tespit etmek zor olabilir. Örneğin, bazı durumlarda otel sahibi bazı sorumlulukları bir yönetim sözleşmesi çerçevesinde üçüncü kişilere devreder. Bu tür sözleşmelerin koşulları büyük ölçüde farklılık gösterir. Yani, mülk sahibi, özünde pasif bir yatırımcı konumunda olabileceği gibi; günlük faaliyetlerin yürütülmesi işini dışardan temin etmiş olmasına rağmen otelin faaliyetlerinden kaynaklanan nakit akışlarındaki değişkenliğe önemli ölçüde maruz kalıyor olabilir.

Bir gayrimenkulün yatırım amaçlı gayrimenkul olup olmadığının belirlenmesi için muhakemede bulunulması gerekir. İşletmeler, yatırım amaçlı gayrimenkul tanımına ve 7-13’üncü paragraflarda yer alan ilgili düzenlemelere uygun olarak tutarlı bir şekilde muhakemede bulunabilmek için çeşitli kıstaslar geliştirir. 75(c) paragrafı, sınıflandırmanın güç olduğu durumlarda, söz konusu kıstasların açıklanmasını gerektirir.

Bazı durumlarda, işletmelerin ana ortaklıklarına veya diğer bağlı ortaklıklarına kiraya verilen ve bunlar tarafından kullanılan gayrimenkulleri olabilir. Bu gayrimenkuller, konsolide finansal tablolarda yatırım amaçlı gayrimenkul olarak değerlendirilmez, çünkü söz konusu gayrimenkuller grup açısından sahibi tarafından kullanılan gayrimenkul niteliğindedir. Ancak, gayrimenkule sahip olan işletme açısından, söz konusu gayrimenkul bu Standardın 5’inci paragrafında yer alan tanımı karşılaması durumunda, yatırım amaçlı gayrimenkuldür. Dolayısıyla kiraya veren işletme, ilgili gayrimenkulü bireysel finansal tablolarında yatırım amaçlı gayrimenkul olarak sunar.

Sahip olunan yatırım amaçlı bir gayrimenkul yalnızca aşağıda belirtilen koşulların sağlanmış olması durumunda bir varlık olarak finansal tablolara alınır:

İşletme, yukarıdaki finansal tablolara alma ilkesine göre yatırım amaçlı gayrimenkullerin maliyetlerini, söz konusu maliyetler ortaya çıktığında değerlendirir. Bu maliyetler; yatırım amaçlı gayrimenkulün edinimiyle ilgili olarak başlangıçta katlanılan maliyetler ile ekleme, kısmi yenileme veya bakım için sonradan katlanılan maliyetleri içerir.

16’ncı paragrafta açıklanan finansal tablolara alma ilkesine göre işletme, gayrimenkule ilişkin günlük hizmet maliyetlerini yatırım amaçlı gayrimenkulün defter değerine dâhil etmez. Bu maliyetler gerçekleştikçe kâr veya zarar olarak finansal tablolara yansıtılır. Günlük hizmet maliyetleri, esas itibarıyla işçilik ve sarf malzemelerinden oluşmakla birlikte, küçük parçalara ilişkin maliyetleri de içerebilir. Bu tür harcamalar genellikle gayrimenkulün “bakım ve onarım”ı için yapılır.

Yatırım amaçlı gayrimenkullerin bazı bölümleri yenileme yoluyla elde edilmiş olabilir. Örneğin, iç duvarlar orijinal duvarların yenilenmiş halleri olabilir. Finansal tablolara alma ilkesi uyarınca işletme, finansal tablolara alma koşullarını sağlaması durumunda, mevcut yatırım amaçlı gayrimenkulün yenilenen bölümlerinin maliyetini, ilgili maliyetin gerçekleştiği tarihte söz konusu yatırım amaçlı gayrimenkulün defter değerine ilave eder. Yenilenmiş bölümlerin defter değerleri ise, bu Standarttaki ilkelere uygun olarak finansal tablo dışı bırakılır.

Sahip olunan yatırım amaçlı bir gayrimenkul başlangıçta maliyet bedeli üzerinden ölçülür. İşlem maliyetleri de başlangıç ölçümüne dâhil edilir.

Satın alınan yatırım amaçlı bir gayrimenkulün maliyeti; satın alma fiyatı ile bu işlemle doğrudan ilişkilendirilebilen harcamalardan oluşur. Doğrudan ilişkilendirilebilen harcamalara örnek olarak; hukuki hizmetlere ilişkin ücretler, gayrimenkul alım vergisi ve diğer işlem maliyetleri verilebilir.

[Silinmiştir]

Yatırım amaçlı bir gayrimenkulün maliyeti aşağıda belirtilen sebepler nedeniyle artırılmaz:

Yatırım amaçlı gayrimenkule ilişkin ödemenin ertelenmiş olması durumunda, gayrimenkulün maliyeti eşdeğer peşin ödeme tutarıdır. Bu tutar ile toplam ödemeler arasındaki fark, kredi süresi boyunca faiz gideri olarak finansal tablolara yansıtılır.

[Silinmiştir]

[Silinmiştir]

Parasal olmayan bir veya birden fazla varlık ya da parasal ve parasal olmayan varlıkların bir bileşimi karşılığında bir veya birden fazla yatırım amaçlı gayrimenkul edinilmiş olabilir. İzleyen hükümler, parasal olmayan bir varlıkla diğer bir parasal olmayan varlığın takasını ele almakta olup, bir önceki cümlede belirtilen diğer takas işlemlerine de uygulanır. Bu şekilde edinilen yatırım amaçlı bir gayrimenkulün maliyet bedeli; (a) takas işleminin ticari bir özünün bulunmaması, (b) takas ile alınan ve verilen varlıkların gerçeğe uygun değerlerinin güvenilir bir şekilde ölçülememesi söz konusu olmadıkça, gerçeğe uygun değeri üzerinden ölçülür. İşletme, karşı tarafa vermiş olduğu varlığı hemen finansal tablo dışı bırakamasa bile, edinilen varlık bu şekilde ölçülür. Edinilen varlığın gerçeğe uygun değeri üzerinden ölçülmemesi durumunda, maliyet bedeli karşı tarafa verilen varlığın defter değeri olarak ölçülür.

İşletme, ilgili işlem sonucunda gelecekteki nakit akışlarında meydana gelmesini beklediği değişikliğin boyutunu değerlendirerek, gerçekleştirilen takas işleminin ticari bir özü olup olmadığına karar verir. Aşağıdaki durumlarda, takas işleminin ticari bir özünün olduğu kabul edilir:

Aşağıdaki koşullardan birinin sağlanması durumunda, bir varlığın gerçeğe uygun değerinin güvenilir olarak ölçülebildiği kabul edilir:

32A paragrafında belirtilen istisnai durumlar dışında işletme, muhasebe politikası olarak 33-55’inci paragraflarda ele alınan gerçeğe uygun değer yöntemini veya 56’ncı paragrafta ele alınan maliyet yöntemini seçer ve bu yöntemi tüm yatırım amaçlı gayrimenkullerine uygular.

TMS 8 Muhasebe Politikaları, Muhasebe Tahminlerinde Değişiklikler ve Hatalar, muhasebe politikalarında ihtiyari bir değişikliğin, yalnızca, söz konusu değişikliğin, finansal tabloların; işlemlerin, diğer olayların veya koşulların işletmenin finansal durumu, finansal performansı veya nakit akışları üzerindeki etkileri hakkında güvenilir ve daha ihtiyaca uygun bilgi sağlaması durumunda yapılabileceğini belirtir. Gerçeğe uygun değer yönteminden maliyet yöntemine geçişin ihtiyaca daha uygun bir sunum sağlama ihtimali oldukça düşüktür.

Bu Standart, tüm işletmelerin, ölçüm (işletmenin gerçeğe uygun değer yöntemini kullanması durumunda) veya açıklama (işletmenin maliyet yöntemini kullanması durumunda) amacıyla, yatırım amaçlı gayrimenkullerinin gerçeğe uygun değerlerini ölçmesini gerektirir. İşletme, zorunlu olmamakla birlikte, konuyla ilgili yetkiye ve gerekli mesleki birikime sahip olan ve gayrimenkulün sınıfı ve yeri hakkında güncel bilgisi bulunan bağımsız bir değerleme uzmanı tarafından yapılan değerlemeyi esas alarak, yatırım amaçlı gayrimenkulün gerçeğe uygun değerini ölçmesi konusunda teşvik edilir.

İlk kez finansal tablolara alma işleminin ardından gerçeğe uygun değer yöntemini seçen bir işletme, 53’üncü paragrafta belirtilen durumlar hariç olmak üzere, tüm yatırım amaçlı gayrimenkullerini gerçeğe uygun değeri üzerinden ölçer.

[Silinmiştir]

Yatırım amaçlı gayrimenkulün gerçeğe uygun değer değişiminden kaynaklanan kazanç veya kayıp, oluştuğu dönemde kâr veya zarar olarak finansal tablolara yansıtılır.

İşletme, TFRS 13 uyarınca yatırım amaçlı bir gayrimenkulün gerçeğe uygun değerini ölçerken, gerçeğe uygun değerin, başka hususların yanı sıra, mevcut kiralamalardan elde edilen kira gelirlerini ve piyasa katılımcılarının yatırım amaçlı gayrimenkulleri mevcut piyasa koşullarında fiyatlandırırken kullanacakları diğer varsayımları yansıttığından emin olur.

TFRS 16, kiracı tarafından kullanım hakkı varlığı olarak elde tutulan yatırım amaçlı bir gayrimenkulün maliyetinin ilk kez finansal tablolara alınmasına ilişkin esasları belirler. 33’üncü paragraf, işletmenin gerçeğe uygun değer yöntemini seçmesi durumunda, kiracı tarafından kullanım hakkı varlığı olarak elde tutulan yatırım amaçlı bir gayrimenkulün, gereken hallerde, gerçeğe uygun değeri üzerinden yeniden ölçülmesini gerektirir. Kira ödemelerinin piyasa koşullarını yansıtması durumunda, kullanım hakkı varlığı olarak elde tutulan yatırım amaçlı bir gayrimenkulün edinim tarihi itibarıyla gerçeğe uygun değerinden, tahmini kira ödemelerinin tamamının (finansal tablolara alınmış kira yükümlülükleriyle ilgili olanlar da dâhil olmak üzere) düşülmesi sonucunda bulunacak değer sıfır olacaktır. Bu nedenle, TFRS 16 uyarınca maliyet bedeli üzerinden ölçülmüş olan bir kullanım hakkı varlığının, 33’üncü paragraf uyarınca (50’nci paragrafta yer alan hükümler dikkate alınarak) gerçeğe uygun değeri üzerinden yeniden ölçülmesi, gerçeğe uygun değerin farklı dönemlerde ölçülmemiş olması şartıyla, başlangıçta herhangi bir kazanç veya kayba yol açmaz. Böyle bir durum, finansal tablolara ilk kez alma sonrasında gerçeğe uygun değer yönteminin seçilmesi durumunda ortaya çıkabilir.

Bazı istisnai durumlarda, yatırım amaçlı bir gayrimenkul ilk defa edinildiğinde (veya mevcut bir gayrimenkul, kullanım şekli değiştikten sonra ilk defa yatırım amaçlı bir gayrimenkule dönüştüğünde), kabul edilebilir gerçeğe uygun değer ölçüm aralığındaki değişkenliğin çok büyük ve farklı sonuç olasılıklarının değerlendirilmesinin çok zor olduğu yönünde açık kanıtlar olabilir. Böyle bir durum tek bir gerçeğe uygun değer ölçümü yapmanın faydasını azaltır ve söz konusu gayrimenkulün gerçeğe uygun değerinin sürekli olarak güvenilir bir şekilde ölçülemeyeceğini gösterebilir (bakınız: 53’üncü paragraf).

[Silinmiştir]

İşletme, gerçeğe uygun değer yöntemi kapsamında yatırım amaçlı gayrimenkulün defter değerini belirlerken, ayrı olarak varlık veya yükümlülük şeklinde finansal tablolara almış olduğu varlık veya yükümlülükleri ikinci kez hesaplamalara dâhil etmez. Örneğin:

[Silinmiştir]

Bazı durumlarda işletme, yatırım amaçlı bir gayrimenkulle ilgili olarak yaptığı ödemelerin bugünkü değerinin (finansal tablolara alınan yükümlülüklerle ilgili ödemeler hariç), söz konusu gayrimenkulle ilgili nakit girişlerinin bugünkü değerini aşmasını bekleyebilir. Bu durumda işletme, finansal tablolara alınacak bir yükümlülük olup olmadığını ve varsa bunun nasıl ölçüleceğini belirlemek için TMS 37 Karşılıklar, Koşullu Borçlar ve Koşullu Varlıklar’ı uygular.

Yatırım amaçlı bir gayrimenkulün gerçeğe uygun değerinin, sürekli olarak güvenilir bir şekilde ölçülebileceğine dair aksi ispat edilebilen bir varsayım vardır. Ancak, bazı istisnai durumlarda, yatırım amaçlı bir gayrimenkul ilk defa edinildiğinde (veya mevcut bir gayrimenkul, kullanım şekli değiştikten sonra ilk defa yatırım amaçlı bir gayrimenkule dönüştüğünde), gerçeğe uygun değerin sürekli olarak güvenilir bir şekilde ölçülemeyeceği yönünde açık bir gösterge olabilir. Bu durum yalnızca, karşılaştırılabilir gayrimenkullerin aktif bir piyasası olmadığında (örneğin, yakın zamanda az sayıda işlem gerçekleştiğinde, fiyat kotasyonları güncel olmadığında veya gözlemlenebilir işlem fiyatları satıcının baskı altında satış yaptığını gösterdiğinde) ve alternatif güvenilir gerçeğe uygun değer ölçümü (örneğin indirgenmiş nakit akış projeksiyonları) mümkün olmadığında ortaya çıkar. İşletmenin, inşa edilmekte olan yatırım amaçlı bir gayrimenkulün gerçeğe uygun değerinin güvenilir bir biçimde ölçülmesinin mümkün olmadığına ancak söz konusu gayrimenkulün inşası tamamlandığında gerçeğe uygun değerinin güvenilir bir şekilde ölçülebileceğine karar verdiği durumlarda, gerçeğe uygun değer güvenilir bir şekilde ölçülünceye veya inşaat tamamlanıncaya kadar (hangisi önce gerçekleşirse), söz konusu inşa edilmekte olan yatırım amaçlı gayrimenkul, maliyet bedeli üzerinden ölçülür. İşletme, yatırım amaçlı bir gayrimenkulün (inşa edilmekte olan yatırım amaçlı gayrimenkul hariç olmak üzere) gerçeğe uygun değerinin sürekli olarak güvenilir bir şekilde ölçülmesinin mümkün olmadığına karar verirse, söz konusu yatırım amaçlı gayrimenkulü, sahip olunan yatırım amaçlı gayrimenkuller için TMS 16’da yer alan maliyet yöntemini kullanarak, kiracı tarafından bir kullanım hakkı varlığı olarak elde tutulan yatırım amaçlı gayrimenkuller için TFRS 16’yı uygulayarak ölçer. Söz konusu yatırım amaçlı gayrimenkulün kalıntı değerinin sıfır olduğu kabul edilir. İşletme, söz konusu yatırım amaçlı gayrimenkulü elden çıkarana kadar TMS 16’yı veya TFRS 16’yı uygulamaya devam eder.

İşletme istisnai durumlarda, 53’üncü paragrafta açıklanan sebeple, yatırım amaçlı bir gayrimenkulünü TMS 16 veya TFRS 16 uyarınca maliyet yöntemi kullanarak ölçmek zorunda kalıyorsa, inşa edilmekte olan yatırım amaçlı gayrimenkuller de dâhil olmak üzere diğer bütün yatırım amaçlı gayrimenkullerini gerçeğe uygun değeri üzerinden ölçer. Bu durumda işletme, yatırım amaçlı bir gayrimenkulü için maliyet yöntemini kullanmasına rağmen geri kalan gayrimenkullerinin her birini gerçeğe uygun değer yöntemine göre muhasebeleştirmeye devam eder.

Yatırım amaçlı bir gayrimenkul daha önce gerçeğe uygun değeri üzerinden ölçülmüşse, söz konusu gayrimenkul elden çıkarılana kadar (veya sahibi tarafından kullanılan gayrimenkul haline gelene ya da işletme tarafından geliştirilerek olağan iş akışı içinde satılana kadar), karşılaştırılabilir piyasa işlemleri azalmış veya piyasa fiyatları daha zor edilebilir hale gelmiş olsa dahi, gerçeğe uygun değeri üzerinden ölçülmeye devam eder.

İlk kez finansal tablolara alma sonrasında maliyet yöntemini seçen bir işletme, yatırım amaçlı gayrimenkullerini;

İşletme bir gayrimenkulü, yatırım amaçlı gayrimenkul sınıfına veya bu sınıftan diğer bir sınıfa sadece ve sadece kullanımında bir değişiklik olduğu zaman transfer eder. Kullanım değişikliği, gayrimenkul yatırım amaçlı gayrimenkul tanımını karşıladığında ya da karşılaması son bulduğunda ve kullanım değişikliğine ilişkin bir kanıt mevcut olduğunda ortaya çıkar. Gayrimenkulün kullanımına ilişkin yönetimin niyetindeki bir değişiklik, tek başına kullanım değişikliğine ilişkin kanıt sağlamaz. Kullanım değişikliğine ilişkin kanıtlarına aşağıdakiler örnek olarak verilebilir:

İşletmenin yatırım amaçlı bir gayrimenkulü herhangi bir geliştirme yapmadan elden çıkarmaya karar vermesi durumunda, gayrimenkulü finansal tablo dışı bırakana kadar (finansal durum tablosundan çıkarana kadar) yatırım amaçlı gayrimenkul olarak sınıflandırmaya devam eder ve stok olarak yeniden sınıflandırmaz. Benzer şekilde, işletmenin mevcut bir yatırım amaçlı gayrimenkulünü, ileride de yatırım amaçlı gayrimenkul olarak kullanmaya devam etmek amacıyla yeniden geliştirmeye başlaması durumunda bu gayrimenkul, yatırım amaçlı gayrimenkul olarak kalır ve yeniden geliştirme sürecinde sahibi tarafından kullanılan gayrimenkul olarak yeniden sınıflandırılmaz.

İşletme, yatırım amaçlı gayrimenkul için gerçeğe uygun değer yöntemini kullandığında ortaya çıkan finansal tablolara alma ve ölçüm hususlarına, 60-65’inci paragrafları uygular. İşletmenin maliyet yöntemini

Gerçeğe uygun değeri üzerinden izlenen yatırım amaçlı gayrimenkulden, sahibi tarafından kullanılan gayrimenkule veya stoklara yapılan bir transferde, söz konusu gayrimenkulün TMS 16, TFRS 16 veya TMS 2 uyarınca sonraki muhasebeleştirme işlemindeki ikame maliyeti, gayrimenkulün kullanım şeklindeki değişikliğin gerçekleştiği tarihteki gerçeğe uygun değeridir.

Sahibi tarafından kullanılan bir gayrimenkulün, gerçeğe uygun değeri üzerinden izlenen bir yatırım amaçlı gayrimenkule dönüşmesi durumunda işletme, kullanım şeklindeki değişikliğin gerçekleştiği tarihe kadar, sahip olunan gayrimenkul için TMS 16’yı, kiracı tarafından kullanım hakkı varlığı olarak elde tutulan gayrimenkul için TFRS 16’yı uygular. İşletme, gayrimenkulün TMS 16 veya TFRS 16’ya göre hesaplanmış olan defter değeri ile gerçeğe uygun değeri arasında bu tarihte oluşan herhangi bir farklılığı ise yine TMS 16’ya göre yapılmış bir yeniden değerleme gibi değerlendirir.

Sahibi tarafından kullanılan bir gayrimenkul gerçeğe uygun değeri üzerinden ölçülen bir yatırım amaçlı gayrimenkule dönüştüğü tarihe kadar, söz konusu gayrimenkul (ya da kullanım hakkı varlığı) amortismana tabi tutulur ve ortaya çıkan değer düşüklüğü zararı finansal tablolara yansıtılır. İşletme, gayrimenkulün TMS 16 veya TFRS 16’ya göre hesaplanmış olan defter değeri ile gerçeğe uygun değeri arasında bu tarihte meydana gelecek farklılığı, TMS 16’ya göre yapılmış bir yeniden değerleme gibi değerlendirir. Başka bir deyişle:

Stoklardan, gerçeğe uygun değer üzerinden izlenecek olan yatırım amaçlı gayrimenkullere yapılan bir transferde, gayrimenkulün transfer tarihindeki gerçeğe uygun değeri ile daha önceki defter değeri arasındaki fark, kâr veya zarar olarak finansal tablolara yansıtılır.

Stoklardan, gerçeğe uygun değer üzerinden izlenecek olan yatırım amaçlı gayrimenkullere yapılan transferlere ilişkin işlemler, stokların satışına ilişkin işlemlerle tutarlıdır.

İşletme, gerçeğe uygun değer üzerinden izlenecek olan ve kendisi tarafından inşa edilen veya geliştirilen yatırım amaçlı bir gayrimenkulün inşa veya geliştirilmesini tamamladığında, gayrimenkulün tamamlanma tarihindeki gerçeğe uygun değeri ile daha önceki defter değeri arasındaki farkı, kâr veya zarar olarak finansal tablolara yansıtır.

Yatırım amaçlı bir gayrimenkul, elden çıkarılması veya kullanımına kalıcı olarak son verilmesi ve kendisinden gelecekte herhangi bir ekonomik fayda beklenmemesi durumunda finansal tablo dışı bırakılır (finansal durum tablosundan çıkarılır).

Yatırım amaçlı bir gayrimenkulün elden çıkarılması, satış veya finansal kiralama yoluyla olabilir. Satılan bir yatırım amaçlı gayrimenkulün elden çıkarılma tarihi, TFRS 15’te yer alan bir edim yükümlülüğünün ne zaman yerine getirildiğinin belirlenmesine ilişkin hükümler uyarınca, gayrimenkulü alan tarafın varlığın kontrolünü elde ettiği tarihtir. Finansal kiralama yoluyla gerçekleşen elden çıkarma işlemlerine ve satış ve geri kiralama işlemlerine TFRS 16 uygulanır.

16’ncı paragrafta yer alan finansal tablolara alma ilkesi uyarınca yatırım amaçlı bir gayrimenkulün yenilenen kısmının maliyetinin ilgili gayrimenkulün defter değerine eklenmesi durumunda, yenilenmiş kısmın defter değeri finansal tablo dışı bırakılır. Maliyet yöntemi kullanılarak muhasebeleştirilen yatırım amaçlı bir gayrimenkul açısından, yenilenmiş kısım ayrı olarak amortismana tabi tutulmamış olabilir. Yenilenmiş kısmın defter değerinin belirlenmesi mümkün değilse, yenileme maliyeti, yenilenmiş kısmın edinim veya inşa tarihindeki maliyetinin belirlenmesinde bir gösterge olarak kullanılabilir. Gerçeğe uygun değer yönteminde, yatırım amaçlı gayrimenkulün gerçeğe uygun değeri, hâlihazırda yenilenmiş kısmın değerini kaybetmiş olduğunu gösterebilir. Diğer durumlarda, yenilenmiş kısım için gerçeğe uygun değerin ne kadar azaltılacağının tespiti zor olabilir. Yenilenmiş kısım için gerçeğe uygun değeri azaltmanın bir diğer yolu ise, bunu yapmanın mümkün olmaması durumunda, yenileme maliyetini varlığın defter değerine ilave etmek ve ardından, yenilemenin yapılan ilaveleri içermediği durumlarda olduğu gibi, gerçeğe uygun değeri yeniden hesaplamaktır.

Yatırım amaçlı gayrimenkulün kullanım dışı bırakılması veya elden çıkarılması durumunda ortaya çıkan kazanç veya kayıp; varlığın elden çıkarılması sonucunda elde edilen net satış tutarı ile gayrimenkulün defter değeri arasındaki farka eşittir ve gayrimenkulün kullanım dışı bırakıldığı veya elden çıkarıldığı dönemde (TFRS 16 satış ve geri kiralama işlemi için aksini öngörmedikçe) kâr veya zarar olarak finansal tablolara yansıtılır.

Yatırım amaçlı bir gayrimenkulün finansal tablo dışı bırakılması sonucunda ortaya çıkan kazanç veya kayba dâhil edilecek tutar, TFRS 15’in 47-72’nci paragraflarında yer alan işlem bedelinin belirlenmesine ilişkin hükümler uyarınca belirlenir. Kazanç veya kayba dâhil edilen tahmini tutarda meydana gelen sonraki değişiklikler, TFRS 15’in işlem bedelinde meydana gelen değişikliklere ilişkin hükümleri uyarınca muhasebeleştirilir.

İşletme, yatırım amaçlı bir gayrimenkulün elden çıkarılması sonrasında devam eden yükümlülüklerine, TMS 37 veya diğer Standartlardan uygun olanı uygular.

Değeri düşen, kaybolan veya vazgeçilen yatırım amaçlı gayrimenkul için üçüncü taraflardan alınacak tazminat, tahsil edilebilir hale geldiğinde kâr veya zarar olarak finansal tablolara yansıtılır.

Yatırım amaçlı gayrimenkule ilişkin değer düşüklükleri veya zararlar, yatırım amaçlı gayrimenkuller için üçüncü taraflardan tazminat talepleri veya alınan tazminatlar ile yenileme varlıklarının sonraki inşa veya satın alınma işlemleri ayrı ekonomik olaylardır ve aşağıda belirtilen şekillerde ayrı ayrı muhasebeleştirilir:

TFRS 16’da yer alan açıklamalara ek olarak aşağıda belirtilen hususlar da açıklanır. TFRS 16 uyarınca, yatırım amaçlı bir gayrimenkulün sahibi, taraf olduğu kiralama işlemleri için kiraya verenin yapması gereken açıklamaları yapar. Yatırım amaçlı bir gayrimenkulü, kullanım hakkı varlığı olarak elinde tutan bir kiracı, TFRS 16 tarafından kiracı için zorunlu kılınan açıklamaları; taraf olduğu faaliyet kiralaması işlemleri için ise TFRS 16 tarafından kiraya veren için zorunlu kılınan açıklamaları yapar.

İşletme aşağıdaki hususları açıklar:

33-55’inci paragraflarda yer alan gerçeğe uygun değer yöntemini kullanan bir işletme, 75’inci paragraf uyarınca yapılacak açıklamalara ek olarak, yatırım amaçlı gayrimenkulün dönem başı ve dönem sonundaki defter değerlerinin mutabakatını, aşağıdakileri gösterecek şekilde açıklar:

Örneğin 50’nci paragrafta açıklandığı gibi ayrı olarak finansal tablolara alınmış olan varlık ve yükümlülüklerin mükerrer bir biçimde finansal tablolarda yer almasını önlemek amacıyla, yatırım amaçlı gayrimenkul için yaptırılan bir değerlemenin finansal tablo amaçları açısından önemli ölçüde düzeltilmiş olması durumunda işletme, yaptırılan değerleme işlemi sonucunda ortaya çıkan tutarla, finansal tablolarda yer alan düzeltilmiş tutarın mutabakatını, finansal tablolara alınan ve geri ilave edilen kira yükümlülükleri ve diğer önemli düzeltmelerin toplam tutarını ayrı olarak göstermek suretiyle açıklar.

53’üncü paragrafta yer alan istisnai durumlarda işletmenin, yatırım amaçlı gayrimenkulünü TMS 16 veya TFRS 16’daki maliyet yöntemine göre ölçmüş olması durumunda, 76’ncı paragraf uyarınca yapılacak olan mutabakatta, söz konusu yatırım amaçlı gayrimenkulle ilgili tutarlar, diğer yatırım amaçlı gayrimenkullerle ilgili tutarlardan ayrı olarak gösterilir. Buna ek olarak işletme, aşağıdaki hususları da açıklar:

56’ncı paragrafta yer alan maliyet yöntemini kullanan bir işletme, 75’inci paragraftaki açıklamalara ek olarak, aşağıda belirtilen hususları da açıklar:

Daha önce TMS 40’ı uygulamış olan bir işletmenin, faaliyet kiralaması çerçevesinde elinde tuttuğu ve gerekli koşulları sağlayan gayrimenkul haklarının tamamını veya bir kısmını ilk kez yatırım amaçlı gayrimenkul olarak sınıflandırmayı ve muhasebeleştirmeyi tercih etmesi durumunda; bu seçimin

Bu Standart, TMS 8’de belirtilenden daha farklı bir uygulama gerektirir. TMS 8, karşılaştırmalı bilgilerin düzeltilmesini, mümkün olmayan durumlar haricinde, zorunlu kılar.

İşletmenin, bu Standardı ilk kez uygulaması durumunda, dağıtılmamış kârların açılış bakiyesinde yapılan düzeltme, yatırım amaçlı gayrimenkule ilişkin yeniden değerleme fazlasında yer alan herhangi bir tutarın yeniden sınıflandırılmasını da içerir.

İşletmenin bu Standardı ilk kez uygulaması ve maliyet yöntemini kullanmaya karar vermesi durumunda, muhasebe politikalarında yapılacak herhangi bir değişiklik için TMS 8 uygulanır. Muhasebe politikasında yapılan bir değişikliğin etkisi, yatırım amaçlı gayrimenkule ilişkin yeniden değerleme fazlasında yer alan herhangi bir tutarın yeniden sınıflandırılmasını da içerir.

Varlıkların takası yoluyla edinilen yatırım amaçlı bir gayrimenkulün başlangıçtaki ölçümüyle ilgili olarak 27-29’uncu paragraflarda yer alan hükümler, sadece gelecekte gerçekleşecek işlemlere ileriye yönelik olarak uygulanır.

Bu Standart, 1 Ocak 2005 veya sonrasında başlayan yıllık hesap dönemlerinde uygulanır. Erken uygulamaya izin verilmektedir. Erken uygulama halinde bu husus dipnotlarda açıklanır.